„Heftugur andskoti má það vera“: Stórtíðindi í íslenskum bókmenntum

Magnaður andskoti má það vera hvað skáldskapur og veruleiki geta átt í margslungnu sambandi, furðulegu alltaf hreint, úr forneskjunni til nútímans, dulúðugu jafnvel. Því segi ég það að mér var að berast bréf að handan. Frá átjándu öld. Eða öllu heldur: Það var að finnast stórmerkilegt handrit. Kominn er í leitirnar eini ritaði textinn sem […]

Eiríkur Örn Norðdahl (úr enskri þýðingu Linh Dinh)

Yrkja þrotlaust

Góðar fréttir, mín kæra, ég hef náð mér sýttu ekki, huggaðu mig ekki deildu heldur gleðinni með mér því hvernig ég gladdist að vera lasinn gladdist að vera heill heilsu Ég verð að deila þessari gleði með þér veistu ekki hvernig ég lét þig deila með mér svo mikilli þjáningu og óréttlæti Nú er ég […]

Frjósemi á tímum loftslagsbreytinga

Er hægt að tala um framtíð á tímum loftslagsbreytinga? Má tala um frjósemi og má tala um barneignir? Í okkar menningu er sífellt verið að velta vöngum yfir getnaði manna og dýra. Sum dýr eru æskilegri en önnur og þá stjórnum við getnaði þeirra með skipulögðum landbúnaði. Kristin trú telur að líkami kvenna sé heilagir, […]

Byltingarþrá

Við lifum í byltingum fortíðar maurildi sem skipsskrúfur þyrla og sjást bara að næturlagi þar til við sökkvum til botns Við munum verða jarðlag milli annarra jarðlaga sum okkar steingervingar einhver olía eða gas Mun nokkur sýna okkur á safni eða orna sér við bruna okkar láta okkur lýsa sér leið um nótt þegar tunglið […]

Uppljómun Plónókratesar

1. Sigtryggur sat á klósettinu þegar hann fékk uppljómun: Yfirmaður hans var eðla í gervi manneskju. Það hlaut að vera. 2. Sigtryggur sat við skrifborðið sitt þegar hann fékk uppljómun: Eðlur ættu ekki að ráða yfir manneskjum. Það væri bara ekki rétt. 3. Sigtryggur var að ná sér í þriðja kaffibolla dagsins þegar hann fékk […]

Síðkapítalisminn á tilvist sína undir því að þegnar spyrji ekki spurninga

Eitt af því sem George Orwell skrif­aði í sinni fram­tíð­ar­dystóp­íu, skáld­sög­unni 1984, var að Stóri Bróðir átti allt nema kúbikksentí­metrana innan haus­kúpu borg­ar­anna, og átti við heil­ann. Sú spurn sem aðal­per­sónan Win­ston spyr sig framar öðru er hvort hann geti haft skoðun sem stríðir gegn Stóra Bróður og hvort sú skoðun geti verið rétt – […]

Titill: „algerlega óaðgengilegar“

Fyrir tónleika sína í Laugardalshöll 13. ágúst 2015 fóru meðlimir hljómsveitarinnar Kings of Leon fram á kókosvatn heimalagað íste (ekki of sætt) túnfisksalat kokk sem eldar á staðnum átta tegundir af hvítvíni níu tegundir af rauðvíni súkkulaðihúðuð goji-ber ferskan hummus fimm búningsherbergi fimm sófasett í stíl og Diet DR. Pepper, bæði með og án koffeins […]

Rýtingur (vinnuheiti)

hvar er sængin mín? kallaði barnið hvar er bangsinn? sagði barnið mamma mín! ég heyri ekki puttinn? hreyfist ekki hjartslátturinn sem ég heyrði svo sterkan þegar ég lá á bringu þinni pabbi andardrátturinn sem heyrðist í gær bróðir svo móður þegar við eltum kisu vaknaðu systir! vaknaðu bróðir! þið svarið engu! eruð þið að leika? […]

Sveinbjörn Sigurjónsson / Þorvaldur Þorvaldsson

Internationalinn

Fram þjáðir menn í þúsund löndum, Sem þekkið skortsins glímutök. Nú bárur frelsis brotna á ströndum, Boða kúgun ragnarök. Fúnar stoðir burtu vér brjótum. Bræður fylkjum liði í dag. Vér bárum fjötra en brátt nú hljótum að byggja réttlátt þjóðfélag. :,: Þó að framtíð sé falin grípum geirinn í hönd. Því Internationalinn mun tengja strönd […]

Eiríkur Örn Norðdahl

Að dreyma aldrei köngulær

Tíminn fellur saman milli vara ókunnugra dagar mínir falla saman ofan í hola pípu bráðum hrynur saman gegnt núna einsog járnmúr augu mín eru byrgð grjótrústum smáklessa af sjónarhornum máir út hvern sjóndeildarhring í andrúmslausri nákvæmni þagnar verður eitt orð til. Þegar óspektarholdið var horfið lá haustloftið að andliti mínu hvasst og blátt einsog nál […]

Glerþak stöðugleikans

  1 Arkítektinn Fótgönguliðar stjórnmála okkar og efnahags eru menn einsog arkítektinn Manolis Vournous. Hann er hávaxinn og grannur, með þykka bauga undir augunum. Honum finnst gott að hafa hluti í röð og reglu. „Ég vil að fólk láti hluti gerast og vil ekki beita þrýstingi, eða að aðrir beiti mig þrýstingi,“ sagði hann mér […]

Jóhann Helgi Heiðdal

Við erum samtímafólk maí ’68

Mig langar að byrja á að spyrja mjög einfaldrar spurningar: hvers vegna er allt þetta tilstand í kringum maí ’68 – greinar, útvarpsþættir, umræður og atburðir af öllu tagi – fjörutíu árum eftir atburðinn? Það var ekkert slíkt í kringum þrítugs- eða tvítugsafmælið. Fyrsta svarið er svartsýnt. Við getum nú minnst maí ’68 vegna þess […]

Vélmenni sem peð – jarðað peð    

Drottningarfórn      (stundum verða leikirnir lífið sjálft)

Og ég var vélmenni sem var peð sem fórnaði sér fyrir drottningu og hélt svo áfram að æsa sig á hliðarlínunni sagði alla hluti umbúðarlaust og kóngafólkið hékk á skákborðinu með vandlætingarsvip og krosslagðar hendur, yfirlæti í svip – í tóni ef það ávarpaði okkur, lýðinn yfir höfuð því almenningur (sem er bara tölur á […]

1. maí

1.maí hefur mátt þola góða og slæma daga hefur mátt þola gott og vont fólk sem hefur misnotað hann á alla kanta hefur mátt þola öll veður aldrei hef ég heyrt hann kvarta alltaf hefur hann mætt ljósbjartur með skær augun full af von alveg sama hvað

Takekki

Hlustist gjarnan í hátölurum eða heyrnatólum. Upphaflega unnið fyrir sýninguna HÁVAÐI II sem opnaði þann 17. júní 2015 í sýningarýminu Ekkisens í Reykjavík. Endurunnið tæpum tveimur árum seinna. Tileinkað Jakobínu Sigurðardóttur (1918-1994).

Kaldakol, brot í lok bókar

Skyndilega heyrðist skært öskur á næsta borði. Kona í dumbrauðum samkvæmiskjól strunsaði út á svalir og fleiri tipluðu í humátt á eftir. Stuttu síðar kom svartklæddur þjónn hlaupandi með slökkvitæki og gerði sig líklegan til að sprauta froðu yfir borðið en hætti við þegar í ljós kom að sökudólgurinn var geitungur sem hafði drekkt sorgum […]

Feðrafúga

Feðurnir fara úr húsi fyrir allar aldir um aldir alda Hafa varla sést í aldaraðir ekki fyrr en þeir birtast aldurhnignir – langt fyrir aldur fram Grönvold Hafstein Hjaltested Norðfjörð Nordgulen og hvað þeir nú heita og lenda hinum megin við götuna – á Grundinni góðu Feðurnir stíga ölduna færandi varninginn heim langt fyrir allar […]

Síðkapítalisminn: Að endurheimta líf sitt – skynsemi og lógík

Mig langar hér að draga upp mynd af því hvernig síðkap­ít­al­ism­inn hefur áhrif á mál­far, hugsun og til­finn­ing­ar. Með­vit­und um þetta efni er nauð­syn­leg ekki aðeins vegna þess að lýð­ræðið er í hættu heldur einnig vel­ferð­ar­kerfið og grund­vallar mann­rétt­indi. Mik­il­vægt er að taka fram að hér er ekki verið að gagn­rýna kap­ít­al­isma – ein­ungis nýfrjálsa […]

ótitlað

við erum þetta unga fólk sem neitum að bera harm okkar í hljóði hrópum hann frekar út í eilífðina fyrir okkur og ykkur sem komuð á undan lifum samt á kósý krakkavíni og kókómjólk (úr höfrum) grátum jafnvel grenjum það er í lagi segjum síðan nei þetta er ekki í lagi þegar það á við […]

Allt sama lagið

I’m singing a borrowed tune, that I took from The Rolling Stones söng Neil Young draugfullur á plötunni Tonight’s The Night. Lagið sem hann tók ófrjálsri hendi var lagið Lady Jane af plötunni Aftermath. Stónsararnir hafa aldrei sagt neitt um stuldinn og Neil sjálfur hefur ekki látið neitt uppi um af hverju hann gerði þetta […]

Kæri vinur – við hjá Starafugli ætlum að fagna alþjóðlegum baráttudegi verkamanna, 1. maí, einsog sönnum verkamönnum sæmir: með því að stappfylla vefinn af listaverkum, greinum, lögum, ljóðum, myndum og öðru viðeigandi efni. Efnið má vera birt eða óbirt, þýtt eða frumsamið, hvaða eðlis sem er, það má vísa beint eða óbeint í verkalýðsbaráttuna, sósíalismann, réttlætið, jafnréttið, samstöðuna og/eða fegurðina. Einnig leitum við að ábendingum um aðra verkalýðslist – t.d. bara lögum af youtube, viðtölum eða öðru slíku sem hægt er að endurbirta. Ef þú lumar á einhverju slíku – og vilt taka þátt í veislunni – geturðu sent það á eon@norddahl.org. Þú mátt líka gjarna láta boðið ganga. Með byltingarkveðjum frá ritstjórn.

Hönd D

Atburðarás Skerfarinn í London, Thomas More, getur sér gott orð þegar hann afstýrir allsherjaruppþoti og árásum innfæddra á hverfi innflytjenda og flóttamanna frá meginlandinu. Er aðlaður og gerður að „forsætisráðherra“ Hinriks áttunda fyrir framgönguna. Hann tekur á móti Erasmusi frá Rotterdam með léttu gríni og skemmtir borgarstjóranum í London með uppbyggilegri leiksýningu í kvöldverðarboði. Neitar […]

Ástarævintýri í Alþýðulýðveldinu

Um minningasöguna Ekki gleyma mér eftir Kristínu Jóhannsdóttur (1960). 270 blaðsíður. Bjartur gaf út 2017. Fyrir ekki svo löngu var heimurinn allfrábrugðinn því sem við eigum að venjast í dag. Heiminum var skipt upp í austur og vestur og tók skipting sú mið af ólíkum stjórnmálakerfum. Í einfölduðu máli af markaðskerfi sem dregur taum einkaeignarréttar […]

Afsakið, gert hefur verið hlé á allri dagskrá af því að núna er núna

Um nýjustu plötu Jóa Pé og Króla

ATH. Þessa plötu er best að hlusta á í blússandi botni í bílnum á leið þinni frá fyrra sjálfi og gömlu tímabili. Með öðrum orðum, frá öllu því sem gefur þér ekki neitt lengur í framtíð né nútíð. Það verður að segjast að listamennirnir Jói Pé og Króli eiga mikið lof skilið fyrir að vera […]

Fantasía vs. raunveruleiki

The Florida Project

Með Tangerine fyrir tveimur árum fangaði Sean Baker athygli mína og gott betur. Með The Florida Project er hann orðinn einn áhugaverðasti leikstjóri sem ég veit um í dag. Einn af þeim sem ég fylgist náið með og bíð spenntur eftir næstu mynd frá. Myndin var tvímælalaust ein af þeim allra bestu sem komu út […]

Stóridómur við Dóná

Atburðarás Hertoginn í Vínarborg felur hinum siðprúða Angelo stjórnartaumana en fer sjálfur huldu höfði í borginni til að sjá hvernig gengur. Angelo lætur verða sitt fyrsta verk að reyna að uppræta siðspillinguna í borginni og dustar m.a. rykið af dauðarefsingu fyrir barneignir utan hjónabands. Hinn ungi Claudio er sá fyrsti sem er dæmdur samkvæmt þeim. […]

Myrkrabragur eftir Friðrik Petersen

Ég er skáld myrkurs og ég er skáld haturs ræsið mitt afdrep flaskan mitt skjól Ráfa um mannlausar götur leitandi svölunar úr skrælnuðum uppsprettum hvíldar á hrjóstrugum klettum Dæmdur til nauðungarvistar í myrkustu afkimum sálarinnar sjálfskipuð útlegð orðin grimmasta afplánun Með herkjum ég kreisti úr kúpunnar kverkum fáein eitruð orð er seint munu fullnægja ykkar […]

Bubbi á friðarstóli

Bubbi, Bubbi Morthens! Það er ekkert smá að taka að sér að skrifa um Bubba Morthens. Maðurinn er fyrsti uppáhaldstónlistarmaðurinn minn og um hríð var svefnherbergi æskuheimili míns betrekkt með úrklippum um Bubba úr dagblöðum landsins. Hver einasta ný plata var keypt um leið og maður náði að öngla saman aurnum til að kaupa hana. […]

Hvað er þetta? Af hverju?

Upphaf allra viðburða skal, ef gott skal heita, vera bið. Með því á ég við að viðkomandi sé mættur tímanlega og sýni með því virðingu fyrir atburðinum sem mætt er á. Einnig gefur það mér — svo ég skjóti innpersónulegri athugasemd — nokkrar mínútur til að pústa og róa hjartsláttinn sem ávallt gerir vart við […]

Fimm stjörnu kenderí

Um ljóðakvöld Rauða skáldahússins: Dauðasyndirnar sjö

Eymd, volæði, og harðneskja lífsins eru það sem við sækjum í að fá að heyra um á ljóðakvöldum. Lélegt kynlíf og eiturlyf eru fín umfjöllunarefni til að létta aðeins stemninguna en alls ekki nauðsynleg. Kvöld tileinkað búningum, kynþokka og fullfrísku fólki að leika sér með rýmið er örugglega alveg fínt fyrir þá sem tengja eitthvað […]

Ást í Þistilfirði

Atburðarás Herforingi Feneyinga, Márinn Othello, giftist á laun ungri aðalskonu, Desdemonu. Einn af mönnum hans, merkisberinn Iago, leggur fæð á Márann af ýmsum ástæðum, m.a. vegna þess að annar hermaður, Cassio, hefur verið tekin fram fyrir hann í stöðuhækkunarröðinni en kannski ekki síst af því hann telur Márann hafa sængað hjá Emilíu, konu sinni. Honum […]

Eiríkur Örn Norðdahl

Úr stafrófinu eftir Inger Christensen

1. Apríkósutrén eru til, apríkósutrén eru til 2. burknarnir eru til; og brómber, brómber og bróm er til; og vetni, vetni 3. söngtifurnar eru til; sikoríur, króm og sítrónutrén eru til; söngtifurnar eru til; söngtifurnar, sedrusviður, sýprus, cerebellum 4. dúfurnar eru til; draumarnir, dúkkurnar drápsmennirnir eru til; dúfurnar, dúfurnar, mistrið, díoxín og dagarnir, dagarnir eru […]

Uggur og andstyggð á Kanaríeyjum

Umfjöllun um bókina Uggur og andstyggð í Las Vegas

Það fyrsta sem ég er vanur að spyrja mig þegar einhver ný þýðing (á eldra verki) verður á vegi mínum er hversvegna er þetta að koma út núna? Hvert er erindi verksins við samtímann? Það er kannski ekki nema von að maður velti þessu fyrir sér þegar Uggur og andstyggð í Las Vegas er annars vegar. Bókin kom fyrst út árið 1971 og skapaði talsverðan usla. Gagnrýnendur vissu margir hverjir ekki hvað þeim átti að finnast en dómarnir urðu víst jákvæðari eftir því sem bókin varð vinsælli. 

Að vanda til verka

Um Mannasiði eftir Maríu Reyndal

Páskamynd RÚV, Mannasiðir eftir Maríu Reyndal, hefur vakið mikla athygli enda á hún brýnt erindi við samtímann. Hún smellpassar inn í þá umræðu um kynbundið ofbeldi sem hefur verið ríkjandi í samfélaginu undanfarið. Myndin, sem sýnd var í tveimur hlutum, fjallar um menntaskólastrák sem er sakaður um að hafa nauðgað skólasystur sinni og áhrif þess […]